گروه سیاست خبرگزاری مهر: در هفتههای اخیر، اگر نقطههای پراکنده را کنار هم بگذاریم، تصویری شکل میگیرد که نمیتوان آن را اتفاقی دانست. دشمن این روزها یکییکی ظرفیتها و بسترهای ایجاد ناآرامی در داخل کشور را آزمایش میکند و هر جا راه باز ببیند، فشار را بیشتر میکند. این آزمون در چند جبهه همزمان در جریان است. ماجرا هم این است که آمریکا و صهیونیستها یکبار دیگر از مسیر چرخه اغتشاش، ترور مقامات، جنگ، محاصره و تحریم به نتیجه مطلوب نرسیدند و دوباره با زمینه چینی تحرکات اجتماعی، به دنبال بازآفرینی این چرخه هستند.
کانونهای تروریستی در دو سوی مرز
نخستین نشانه، فعالشدن دوباره گروههای تروریستی است، هم در جنوبشرق و هم در شمالغرب کشور. این دو منطقه از قدیم نقاط حساس امنیتی بودهاند و همین حالا هم هدف قرار گرفتهاند. جابهجایی همزمان این گروهها، آن هم در دو سر کشور، به نظر میرسد بخشی از یک طراحی بزرگتر باشد و صرفاً به تصادف شبیه نیست. کسی که میخواهد نیروهای امنیتی را پراکنده کند، دقیقاً همین کار را میکند: چند نقطه را همزمان گرم نگه میدارد تا توان مقابله میان آنها تقسیم شود.

مثلا همین دیروز خبر انهدام دو هسته مسلح گروهکهای تروریستی-تجزیه طلب با دستگیری ۹ تروریست؛ کشف ۴۷ قبضه سلاح جنگی و ۷۰ دستگاه استارلینک در استان کردستان توسط وزارت اطلاعات اعلام شد. یا ۲۰ آبان وزارت اطلاعات از انهدام یک هستهی عملیاتی گروهک تروریستی-تجزیه طلب با دستگیری ۵ تروریست و ۳ قاچاقچی سلاح جنگی و کشف ۵۰ سلاح در استان کرمانشاه خبر داد.
تقریبا یکی روز درمیان چنین خبرهایی در از سوی استان سیستان و بلوچستان هم اعلام می شوند.
جنگ روایتها؛ از جایگاه سوخت تا صفحه موبایل
شاید ملموسترین نمونه، ماجرای بنزین باشد. هرگونه تصمیم درباره ساماندهی مصرف سوخت میتواند به یک موضوع امنیتی تبدیل شود، به این شرط که کسی روی آن سرمایهگذاری روانی کند. به همین دلیل، هشدار جدی این است که هر طرحی در این حوزه باید با درنظر گرفتن پیامدهای اجتماعی و امنیتیاش بررسی شود؛ با قبول این فرض که حتی اگر مشکل تامین سوخت برای دولت یک مسئله جدی باشد.
بهرهبرداری رسانهای از این موضوع هم از مسیر ابزارهای روزمره میگذرد. گزارشها از استفاده از نرمافزارهای مسیریاب، مانند ویز، برای نمایش جایگاههای شلوغ و القای کمبود حکایت دارد. وقتی کاربر روی نقشه صفهای طولانی میبیند، احتمال دارد با عجله به سمت جایگاه برود و همین هجوم، همان ازدحامی را میسازد که قرار بود فقط تصویرش دیده شود. این یعنی ترس، خودش واقعیت میآفریند.

نکته نگرانکنندهتر این است که در این میدان، همیشه همه بازیگرها آگاهانه عمل نمیکنند. برخی افراد و جریانهای داخلی بیآنکه بدانند، همان پیامی را تکثیر میکنند که دشمن میخواهد. بنابراین مسئله فقط «شناخت دشمن» نیست؛ باید نمونههای پراکنده این عملیات را رصد کرد و به هم وصل کرد تا الگوی کلی دیده شود. تا وقتی هر رخداد جدا از بقیه تحلیل شود، تصویر کامل پنهان میماند. به نظر میرسد کشور در این حوزه هنوز ساختار و محتوای کافی برای مقابله ندارد و این فاصله را باید جدی گرفت.
آبدانان؛ و سوء استفاده از سوگ خانوادهها
شامگاه شنبه ۲۳ آبان، اتوبوس حامل ۳۰ نفر از کارکنان شرکت NGL دهلران در محدوده «سهگر» واژگون شد و این حادثه به جانباختن ۱۳ نفر انجامید. پلیس راه ایلام علت حادثه را اعلام کرده است و شورای تأمین آبدانان از پیگیری جدی مطالبات خانوادهها خبر داده است. علیه مدیرعامل NGL دهلران و مدیرکل راهداری ایلام هم اعلام جرم شده است.
خانوادههای داغدار مسیر خودشان را روشن کردهاند. آنها در بیانیهای بر پیگیری قانونی حقوق مادی و معنوی و روشن شدن همه ابعاد حادثه از مراجع مسئول تأکید کردند. همان بیانیه از برگزاری تجمع به نام خانوادهها هم صریحاً خواسته بود که پرهیز شود. نماینده خانوادهها هم گفت اجازه نمیدهند کسی از داغ آنها برای منافع شخصی یا سیاسی استفاده کند.
نکته همینجاست. مطالبه خانوادهها از مسیر قانون و دادگاه پیش میرود، ولی جریانهای خارجنشین از همین حالا دنبال اینهستند که تجمع مردم را به نام خودشان مصادره کنند. دعوایی که بین خودشان بر سر تصاحب این ماجرا در گرفته، نشان میدهد این ژست دلسوزی چقدر نمایشی است. اندوه مردم برایشان ابزار است و هدف خودِ مطالبه نیست.
ارزیابی این است که هدف اصلی از این تحریکها، فراگیر کردن ناامنی در کشور و مشغول کردن دستگاههای امنیتی و انتظامی است تا در نهایت زمینه برای حملهای دوباره فراهم شود. پاسخ درست هم روشن است: پیگیری قاطع و شفاف تا شناسایی و مجازات مقصران، و جلوگیری از اینکه این مطالبه بر حق قربانی بازی سیاسی دیگران شود.
کرمانشاه؛ یک پرونده قضایی و یک موج رسانهای
ماجرای دیگر درباره مرگ دختری ۱۶ ساله در کرمانشاه است. دادستان کرمانشاه از تشکیل پرونده و بررسی هر دو فرضیه قتل و خودکشی خبر داده است.
این پرونده مثل هر جنایت یا حادثه مشکوک دیگری باید با دقت و بدون ملاحظه رسیدگی شود. رسیدگی قضایی هنوز ادامه دارد و جای حکم از پیشنوشته نیست. همین مورد، همزمان با موارد مشابه دیگر، زیر عنوان واحد «زنکشی» بستهبندی و تکثیر شد و مدام در ادبیات بلاگرها و فرصت طلبان مجازی کنار اسم این دختر، اسم ایران نیز دیده می شود؛ با همان جملات همیشگی که ادعای ضدیت مفهوم ایران با مفهوم زن را تداعی میکند. گزارشهایی هم که از رسانههای معاند و فعالان فضای مجازی منتشر میشود، نتیجه را پیش از نظر دادگاه اعلام میکند.
الگو همان است که پیشتر گفتیم. چند حادثه مستقل با زمینههای متفاوت را کنار هم میگذارند تا مخاطب را به این نتیجه برسانند که با یک ساختار روبهرو است و نه چند پرونده جدا. این چرخه با همدردی واقعی مردم سوخت میگیرد و همان همدردی به نفع پروژهای تمام میشود که هدفش پاسخگو کردن نهادها نیست و ایجاد شکاف، بیاعتمادی و شاید ناامنی است. تقارن زمانی این موج با ماجرای آبدانان و برخی تحرکات امنیتی-اجتماعی دیگر، شاید اتفاقی نباشد.
البته قابل تاکید است که اینها حرف زدن از خشونت علیه زنان را نفی نمیکند. پاسخ درست، رسیدگی سریع و شفاف قضایی و اطلاعرسانی رسمی بهموقع است تا شایعه جای خالی روایت درست را پر نکند.
آنچه از کنار هم گذاشتن این قطعهها دیده میشود، شبکهای از فشارهاست که همزمان در امنیت، رسانه، اطلاعات، میدان و جامعه پیش میرود. از گروههای تروریستی در مرزها تا جنگ روایتها بر سر بنزین، از پهپادهای شناسایی تا مصادره سوگ خانوادهها در آبدانان و برجستهسازی پروندههای قضایی در کرمانشاه به عنوان یک استان مرزی، همگی یک منطق دارند: بهرهبرداری از هر شکاف و هر داغ. هیچکدام بهتنهایی کل ماجرا نیست و معنا در ارتباط میان آنهاست. پاسخ مؤثر هم یکپارچه است: رصد مداوم، وصل کردن رخدادها به هم، رسیدگی شفاف به مطالبات مردم و جدی گرفتن میدان روایت به همان اندازهای که میدان نظامی جدی گرفته میشود.



نظر شما